Fobi nedir? Nedenleri ve tedavi yollar─▒ nelerdir?
Bir tür kayg─▒ bozuklu─ču türü olan fobi ki┼činin belirli durum, canl─▒-cans─▒z varl─▒k veya mekana yönelik olarak hissetti─či ileri düzeydeki korku hali olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Fobisi olan ki┼čiler belirli tehlikeleri gerçekte duyulmas─▒ gerekenden daha fazla tehdit edici olarak alg─▒layarak, tehlikeli kabul edilen bu durumlardan önemli düzeyde kaç─▒n─▒rlar. Bu ki┼čiler fobinin nesnesi olan ko┼čullarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒klar─▒nda ise çok büyük bir s─▒k─▒nt─▒ ya┼čarlar ki bu durum kendisini tam bir panik hali ve deh┼čet hissi ┼čeklinde gösterebilmektedir.

Fobiler nas─▒l ba┼člamaktad─▒r?

Korkunun nesnesi olan belirli bir cisim, hayvan ve mekan türünden ┼čartlardan kaç─▒n─▒lmaya çal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ve hayat─▒n buna göre ┼čekillendirildi─či a┼čamada fobiler ortaya ç─▒kmaktad─▒r. Fobiler s─▒radan korku hissine göre çok daha ┼čiddetli ve ciddi özelliktedirler, ki┼činin hayat─▒n─▒ çok daha derinden etkilerler.

Fobi nesnesi ki┼činin çok ender olarak kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ bir durum oldu─čunda (örn. y─▒lan fobisinde oldu─ču gibi) gündelik hayat─▒n etkilenmesi dü┼čük ihtimaldir. Oysa kimi karma┼č─▒k tipteki fobilerde ki┼činin hayat─▒n─▒n daha ciddi düzeyde etkilenmesi söz konusu olmaktad─▒r (örn. agorafobide oldu─ču gibi evden d─▒┼čar─▒ ç─▒kma ve kalabal─▒k mekanlarda bulunmaktan korkuldu─čunda, yada sosyal fobide oldu─ču gibi di─čer ki┼čilerle birlikte olma, toplum önünde konu┼čma yapma durumundan korkuldu─čunda).

Kaç çe┼čit fobi vard─▒r?

Fobiler iki temel kategoride de─čerlendirilmektedir:
Özgül fobiler: Özgül ve belirli nitelikteki canl─▒-cans─▒z cisim, mekan veya aktiviteye yönelik olarak a┼č─▒r─▒ korkulu olma durumudur. A┼ča─č─▒daki örnekler bu tür fobilerin en s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan türleridir:

– Köpek, y─▒lan, örümcek gibi hayvanlarla kar┼č─▒la┼čma, yüksek bir mekana ç─▒kma, suya girme gibi durumlara yönelik fobiler

– Karma┼č─▒k fobiler: Sosyal fobi ve agorafobi’de oldu─ču gibi ki┼činin korku ve kayg─▒s─▒ tek bir nesneye yönelik olarak de─čil, birbirinden farkl─▒ birçok sahada ortaya ç─▒kmaktad─▒r.

– Sosyal fobi (sosyal kayg─▒ bozuklu─ču): Ki┼činin belirli sosyal ┼čartlarda ileri düzeyde kayg─▒l─▒ olmas─▒ durumu olarak tan─▒mlan─▒r. Sosyal fobi dü─čünler, konferanslar gibi ki┼činin kendisini yabanc─▒ hissedebilece─či ortamlarda ve topluluk önünde konu┼čma gibi tüm dikkatlerin kendisine yönelece─čini dü┼čündü─čü eylemler s─▒ras─▒nda ortaya ç─▒kan a┼č─▒r─▒ kayg─▒l─▒l─▒k hali olarak tan─▒mlan─▒r. Temeldeki dü┼čünce insanlar taraf─▒ndan yanl─▒┼č de─čerlendirilme, alaya al─▒nma ya da gülünç duruma dü┼čme ┼čeklindeki abart─▒l─▒ varsay─▒mlard─▒r. Sonuç olarak ki┼či kabiliyeti olup ba┼čar─▒ gösterebilece─či bir çok sahadan kendisini soyutlamaya ba┼člar. Sosyal fobi genellikle ergenlik ça─č─▒ ile erken eri┼čkinlik döneminde ortaya ç─▒kmaktad─▒r.

– Agorafobi (aç─▒k alan korkusu): Agorafobi ki┼činin kolayca kaç─▒p kurtulamayaca─č─▒n─▒ dü┼čündü─čü mekanlarda bulunmaktan kaç─▒nmas─▒ ve bu mekanlarda bulundu─čunda ileri düzeyde korku ya┼čamas─▒ olarak tan─▒mlanabilir. Agorafobide otobüs, dolmu┼č gibi kapal─▒ mekanlar, al─▒┼čveri┼č merkezleri ve sinema gibi alanlardan kaç─▒nma davran─▒┼č─▒ belirgindir. Agorafobi hemen her zaman panik nöbetleriyle birlikte ortaya ç─▒kan bir durumdur. Panik nöbeti geçiren bir ki┼či, panik nöbeti geçirmesi halinde yard─▒ms─▒z kalaca─č─▒n─▒, kontrolünü kaybedece─čini dü┼čündü─čü her türlü mekandan uzakla┼čma e─čiliminde olacakt─▒r. Agorafobi hastas─▒ örne─čin bir ba┼čkas─▒ yan─▒nda olmadan evden ç─▒kmak istemeyebilir, doktora ve hastaneye kolayl─▒kla ula┼čamayaca─č─▒ mahallerden kaç─▒nabilir.

Fobilere ne s─▒kl─▒kla rastlan─▒r?

Toplumun yakla┼č─▒k %8 ila %18’inde herhangi bir tür fobi mevcuttur. Fobilere kad─▒nlarda daha s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r. Basit fobiler s─▒kl─▒kla çocukluk döneminde ortaya ç─▒kar. Karma┼č─▒k fobiler ise erken eri┼čkinlik dönemi ya da bunu takip eden dönemde ortaya ç─▒kar.

Fobide ne gibi belirtiler görülür?

Korku nesnesiyle kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda kontrol edilemeyen bir kayg─▒. Korku nesnesinden mutlak bir kaç─▒nma hali, baz─▒ hastalarda korku nesnesinin zihinde canland─▒r─▒lmas─▒ dahi ileri düzeyde rahats─▒z edici olabilir. Korku nesnesiyle kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda ortaya ç─▒kan panik nöbet belirtileri, örn. terleme, nefes darl─▒─č─▒ hissi, kalbin h─▒zl─▒ çarpmas─▒, titreme, s─▒cak basmas─▒, bo─čulma hissi, gö─čüs a─čr─▒s─▒, mide bulant─▒s─▒, ellerde ayaklarda uyu┼čma, a─č─▒z kurulu─ču, ba┼č dönmesi ve ba┼č a─čr─▒s─▒.

Fobinin sebebi nedir?

Çocukluk ça─č─▒nda ba┼člayan basit fobilerde rahats─▒z edici ve beklenmedik bir deneyim fobiye neden olabilir. Kimi zaman fobiler ö─črenilen davran─▒┼člar olarak ortaya ç─▒kmaktad─▒r, ayn─▒ evdeki bir ba┼čka ki┼činin fobisini deneyimleyen bir çocuk ayn─▒ nesneye kar┼č─▒ fobi geli┼čtirebilmektedir. Bununla birlikte kan fobisinin ve t─▒bbi i┼člemlere yönelik fobinin kal─▒t─▒msal özellikleri bulunmaktad─▒r.

Erken eri┼čkinlikte görülen karma┼č─▒k fobilerin geli┼čiminde ise kal─▒t─▒msal özellikler ve ya┼čam olaylar─▒n─▒n etkisi daha belirgindir. Agorafobi denilen aç─▒k alan korkusu hemen her zaman panik nöbetlerine ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kmaktad─▒r. Fobisi olan ki┼čilerde fobi geli┼čimi esnas─▒nda beynin korkuyla ilgili merkezlerinde kimyasal baz─▒ de─či┼čiklikler meydana gelmektedir.

Fobi tan─▒s─▒ nas─▒l konulur?

Fobi hastalar─▒ s─▒kl─▒kla fobilerinin fark─▒ndad─▒rlar. Bununla birlikte basit fobiler genellikle ciddi ya┼čamsal sorunlara yol açmad─▒─č─▒ndan, bu türden fobisi olan ki┼čiler fobilerinden fazla ┼čikayet etmemekte ve genellikle bir hekime ba┼čvurmamaktad─▒r. Karma┼č─▒k fobilerde ise durum farkl─▒d─▒r. Bu fobilerde ciddi i┼člevsel bozulma görülür ve bu hastalar çok daha s─▒kl─▒kla hekime gelmektedir.

Fobi hastal─▒─č─▒n─▒z olabilir mi?

A┼ča─č─▒daki durumlardan en az biri hakk─▒nda ciddi düzeyde endi┼če duyuyorsan─▒z, bir tür fobiniz olmas─▒ muhtemeldir:

• Evden d─▒┼čar─▒ ç─▒kma

• Kuyrukta, s─▒rada bekleme

• Metroyu kullanma, köprü veya altgeçitlerden geçme

• Evde tek ba┼č─▒n─▒za bulunma

• Kalabal─▒k alanlarda bulunma

• Sinema, dolmu┼č, asansör vs. gibi kapal─▒ alanlarda bulunma

• Belirli bir nesneyle kar┼č─▒la┼čma

Kaynak: http://www.kemalarikan.com/fobi-nedir-nedenleri-ve-tedavi-yollari-nelerdir.html
Reklam
En Son Eklenen Makaleler
Reklam
Copyright ┬ę 2019 saglikkurumu.com T├╝m haklar─▒ sakl─▒d─▒r.