Ulusal Sağlık Veri Sözlüğünün, sağlık bilişimi alanında ortaya çıkacak yeni ihtiyaçlara göre güncellenmesi, ilk defa hazırlanması kadar büyük önem arzetmektedir. Bu itibarla, Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü’nün düzenli olarak yeni sürümlerinin yayımlanması için ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu sağlayacak, gerekli çalışmaları yürütecek ve gerekli görev ve sorumluluklara sahip iki komisyonun teşkil edilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu amaçla kurulan Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu ve Sağlık Veri Standartları Danışma Komisyonu’nun üyeleri, görevleri, amacı, yetkileri ve çalışma usulleri ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir.

Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu

Amacı:

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü (USVS), Minimum Sağlık Veri Setlerinde (MSVS), Sağlık Kodlama Referans Sunucusu (SKRS) ve benzer sağlık bilgi standartları konusunda güncelleme, geliştirme, yayınlama gibi çalışmaları doğrudan yürütmek, konu ile ilgili birimler ve Sağlık Veri Standartları Danışma Kurulu ile ilgili çalışmaları koordine etmek.

Görev Tanımı:

• USVS ve MSVS’lerle ilgili gelen değişiklik taleplerini değerlendirmek.
• Değişiklik taleplerinin konusuna göre Sağlık Veri Standartları Danışma Komisyonu oluşturmak.
• SKRS’ye dahil olması gereken yeni kodlama ve sınıflama sistemlerini belirlemek, geliştirmek ve SKRS’ye dahil etmek,
• SKRS’de gerekli güncellemeleri yapmak,
• Danışma Komisyonlarının görevlerini yerine getirmesine yönelik altyapı ve koordinasyon faaliyetlerini yürütmek.
• Danışma Komisyonlarının kararlarını değerlendirmek.
• USVS ve MSVS’lerinin güncellenmesi ve yayınlanmasını sağlamak.

Yetkileri:

• Komisyon, USVS’ye yeni bir veri elemanı ekleme, mevcut bir elemanı çıkarma veya değişiklik yapma konusunda yetkilidir.
• Komisyon, MSVS’ye yeni bir veri elemanı ekleme, mevcut bir elemanı çıkarma veya değişiklik yapma konusunda yetkilidir.
• Komisyon, yeni bir MSVS tanımlama, mevcut bir MSVS’yi çıkarma veya değişiklik yapma konusunda yetkilidir.
• Komisyon SKRS’de değişiklik ve güncelleme yapma konusunda yetkilidir.
• Komisyon, değişiklik talepleri ile ilgili Danışma Komisyonu kurma konusunda yetkilidir.
• Komisyon, USVS, MSVS ve SKRS’nin yayınlanması konusunda yetkilidir.

Çalışma Usulleri:

• Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu kendine gelen değişiklik taleplerini değerlendirir.
• Gelen talepler konularına göre ayrıştırılarak her konu başlığı ile ilgili Sağlık Veri Standartları Danışma Komisyonu oluşturulur.
• Danışma Komisyonlarında Sağlık Bakanlığı çalışanları yer alabileceği gibi Bakanlık dışından da konunun uzmanları yer alabilir.
• Danışma Komisyonlarında bir tanesi Başkanlık yapmak üzere iki adet Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu üyesi görevlendirilir.
• Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu, Danışma Komisyonu Raporunu değerlendirerek USVS,MSVS ve SKRS’de gerekli değişiklikleri yapar.

Sağlık Veri Standartları Geliştirme Komisyonu Üyeleri

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü, 10 ayrı küme başlığında toparlanabilecek tam 261 adet veri elemanından meydana gelmektedir. Her bir veri elemanı bir veya birden fazla veri seti içerisinde yer almaktadır. Mevcut sürümde 261 veri elemanı toplam 46 veri seti içerisinde yer almaktadır.

Sözlük içerisinde veri elemanının tanımı yapılırken; mantıksal açıklamalar ve teknik açıklamalar bir arada yapılmaktadır. Mantıksal açıklamalar, veri elemanının kavramsal olarak ne anlama geldiğini ifade ederken; teknik açıklamalar, bilgi sistemlerinde veri elemanı tanımlanırken hangi özelliklere sahip olması gerektiği ifade edilmektedir. Veri elemanlarını tanımak, teknik ayrıntılarını görmek için, Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü Web Gezgini uygulaması kullanılabilmektedir. Gezgin içerisinde, tanımlama şablonu olarak kullanılan başlıkların her birisinin açıklaması da yer almaktadır. Detaylı bilgi için lütfen gezgin uygulamasını kullanınız.

Günümüz dünyasında her alanda bilginin öneminin giderek artması, bilgiyi doğru bir şekilde elde etme konusundaki ihtiyacı artırmış ve bu ihtiyacı karşılamak üzere önemli çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Özellikle sağlık bilişimi alanında pek çok uluslararası standardın geliştirildiği görülmektedir. Bu standartlar; verinin tanımlanması, aktarılması, saklanması, mahremiyetinin korunması ve analiz edilmesi aşamalarında nasıl bir yöntem izleneceği konusunda kurallar getirmektedirler.

Ülkemizdeki duruma bakıldığında; sağlık alanında politika üretmek için hayati öneme sahip verilerin toplanmasında, saklanmasında ve analiz edilmesinde ulusal veya uluslararası standartların olmadığı, özellikle veri toplama konusunda ciddi bir karmaşanın mevcut olduğu görülmektedir. Bu tespit, 2003 yılında yayınlanan “Sağlıkta Dönüşüm Programı” raporunda da yer almış ve ardından önemli adımlar atılmaya başlanmıştır. Sağlıkta Dönüşüm Programında, “Karar Sürecinde Etkili Bilgiye Erişim: Sağlık Bilgi Sistemi” başlığı ile yer alan e-Sağlık projesi bu alanda atılan önemli adımlardan biridir. Bu proje, son iki yılda önemli mesafeler kat etmiş ve artık neticelerini vermeye başlamıştır. Karar sürecinde etkili bilgiye erişim için ön şart olan “veri standartlarının belirlenmesi” amacıyla, e-Sağlık projesini yürütmekte olan Bilgi İşlem Daire Başkanlığı’nın koordinasyonunda konunun uzmanları tarafından hazırlanmıştır.

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü (USVS); Türkiye’deki sağlık kurumlarında kullanılmakta olan bilgi sistemlerinin referans olarak kullanacağı ve terminoloji birliği konusunda büyük bir katkı sağlayacak olan bir sözlük çalışmasıdır. Nitekim diğer tüm çalışmalar, bu sözlüğün hazırlanması ve kullanılan tüm verilerin burada tanımlanmasıyla anlam kazanmaktadır. Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü, bizim sağlık bilişimi vizyonumuzun ve bundan sonra atmayı planladığımız diğer adımların en önemli göstergesi ve sağlık bilişimi çalışmalarımızın kalbidir.

Diğer taraftan, yine aynı sözlük içerisinde tanımlanan Minimum Sağlık Veri Setleri de, Bakanlığımızın bilgiye dayalı bir yönetim anlayışının temelini oluşturan yapıtaşlarıdır. Bakanlığımız, Minimum Sağlık Veri Setleri ile veri toplama disiplinini değiştirmiştir. Nitekim şimdiye kadar kullanılmakta olan ve içerisinde çoğunlukla veri değil, verilerden elde edilmiş bilgiler içeren, aralarında ortak bir standart bulunmayan ve yeniden kullanımları oldukça zor olan formlar yerine, doğrudan bilgiye ulaşmada kullanacağımız verileri Minimum Sağlık Veri Setleri formunda toplayıp, zaman içinde değişen ihtiyaçlara göre bu verilerden bilgi ve anlam çıkarmayı benimsemiş durumdayız.

Sözlük, farklı kategorilerde veri kümelerinin olduğu hiyerarşik terim ve nesneler toplulukları (Ontoloji ve "Ontoloji"ler) ve bu terimler arası ilişkilerden oluşmaktadır. Bununla birlikte USVS, bir veri sözlüğü niteliği taşımayan; ancak Sağlık Kodlama referans Sunucusu (SKRS) bünyesinde yer alacak ve yine ülke çapında referans olarak kullanılacak olan kodlama ve sınıflandırma sistemlerinin tanımlarını da barındırmaktadır.

Veri sözlüğü, sağlık kurumlarından verilerin belirlenmiş standartlar doğrultusunda toplanmasını, analizini ve değerlendirilmesini sağlayacaktır. Aynı zamanda, sahadan sağlık verisi toplama konusunda verimi artıracak, tekrarlanan ve hatalı verileri azaltacak ve toplanan verinin amacına daha uygun bir şekilde kullanılmasına imkân tanıyacaktır.

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü, Bakanlığımızın hemen her biriminin önemli katkılarıyla oluşturulmuş önemli bir ortak akıl ve koordinasyon ürünüdür.

KAYNAK:SAĞLIK BAKANLIĞI

SKRS Web servislerinde iki metot bulunmaktadır.

1.) TümSistemleriListele

Sağlık Kodlama Referans Sunucusunda bulunan tüm sistemlerin,Sistem Kodu,Aktiflik Durumu ve Güncelleme Tarihi bilgilerini döndürmektedir.

Aktif alanı “1” olan sistemler devam ettiği bilgisini,Aktif alanı “0” olan sistemler ise yürürlükten kaldırıldığı anlamı taşımaktadır.

2.) SistemKodlariGetir

TümSistemleriListele Servisinden yada Ulusal Sağlık Veri Sözlüğünden alınan Sistem Kodu bilgisi ,bu web metoduna parametre olarak verildiğinde, Sistem Koduna göre ilgili Sistemin kodları sonuç olarak döndürülür.

Aktif alanı “1” olan kodlar devam ettiği,Aktif alanı “0” olan kodlar ise yürürlükten kaldırıldığı anlamı taşımaktadır.Her bir satırda yer alan güncelleme tarihi bilgisini kullanarak daha önceden indirmiş olduğunuz,kodlarla karşılaştırarak yerelde güncelleme yapabilirsiniz.

SKRS 2 Servislerine Erişim Adresleri

SKRS web servislerine aşağıdaki web adresi üzerinden erişebilirsiniz:

http://212.175.169.157/SKRSServis2/service.asmx

SKRS kodlarını bir yazılım aracına ihtiyaç olmadan görebilmek için, aşağıdaki adresi kullanabilirsiniz:

http://sbu.saglik.gov.tr/SKRS2%5FListesi/

SKRS 1 Servislerine Erişim Adresleri

Aile Hekimliği Bilgi Sistemi yazılımları, hali hazırda SKRS 1 web servislerini kullanmaktadır. Bakanlığımız tarafından geliştirilen AHBS yazılımının 4. Sürümünde SKRS2 servisleri kullanılacaktır. SKRS 1 web servislerine aşağıdaki web adresi üzerinden erişebilirsiniz.

http://aile.saglik.gov.tr/sbrs/service.asmx