19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren artık tamamen dumansız bir Türkiye'ye merhaba dedik. Toplumun tüm kesimlerini ve özellikle gelecek nesilleri, başkalarının içtiği sigara ve tütün ürünleri dumanının zararlı etkilerinden korumak amacıyla düzenlenen 4207 sayılı Kanun uygulanmaya başlandı.

Ülkemizde tütün kontrolü ile ilgili olarak denetimler özverili ve etkili biçimde devam etmektedir. 19 Temmuz 2009 tarihinden bu yana toplam 247.961 denetim yapılmış, bunlardan aksaklık tespit edilenlerle ilgili gerekli tutanaklar tutulmuştur. Uyarılara rağmen aksaklıkları gidermeyenler hakkında 2094 adet cezai işlem uygulanmıştır. Genel olarak yasaya uyum oranı %99,2’dir.

Kanun hükümlerinin uygulanması ile ilgili olası sorunların ivedilikle çözülebilmesi, denetim mekanizmasının en iyi şekilde işlemesinin sağlanması amacıyla, Bakanlığımız ülke genelinde her türlü tedbirin alınması için gayret göstermektedir. Etkin denetimin sağlanması için ülke genelinde 2229 denetim ekibinde 6150 personel görev yapmaktadır.

Bu kapsamda vatandaşlarımız Kanun tarafından müsaade edilmeyen kapalı alanlarda sigara içen kişiler ve içilmesine müsaade eden işletmelerle ilgili şikâyetlerini, 7 gün 24 saat boyunca hizmet veren ALO 184 SABİM’e iletebilmektedir. Ayrıca İl Tütün Kontrol Kurulları bünyesinde faaliyet gösteren Dumansız Hava Sahası İrtibat Ofislerimize mesai saatleri içerisinde her türlü başvuru yapılabilmektedir. Dumansız Hava Sahası İrtibat Ofislerinin listesi yazımız ekinde yer almaktadır.

Diğer taraftan;
• Kapalı alanda sigara içen ve içilmesine müsaade eden işyerleri ile ilgili şikâyetler, kolluk kuvvetleri (polis 155, jandarma 156) ve zabıtaya (153),

• Sigara ve diğer tütün mamullerinin reklâm, satış ve promosyonu ile ilgili şikâyetler, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu’na (TAPDK), (http://www.tapdk.gov.tr/, havanikoru@tapdk.gov.tr, Söğütözü Cad. No: 31 06560 Söğütözü / ANKARA Tel: 0312 218 03 00 Fax: 0312 284 23 13 )

• Ulusal ya da yerel yayın yapan radyo ve televizyonlarda, sigara ve diğer tütün mamullerinin reklâm, satış ve promosyonunun yer alması ile ilgili şikâyetler de Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’na (RTÜK) (http://www.rtuk.org.tr/, Bilkent Plaza B2 Blok 06530 Bilkent/ANKARA Tel: 444 11 78) bildirilebilir.

(ALT) (SGPT):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 0-45 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
Albümin:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 3,5-5,5
mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, eksik serum, serumu ayrılmadan Sarı kapaklı biyokimya
tüpünde beklemis kan, uzamıs turnike uygulaması(protein düzeyini yükseltir)
Panik Değer: Yok
Alt limit : 1,7g/dL
Üst limit: 6,8 g/dL
Alkalen Fosfataz(ALP):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 60-306
U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok

Amilaz:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 25-125 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz, ikter, lipemik numune
Panik Değer:
Alt limit: Yok
Üst Limit: >800 U/L
Aspartat Aminotransferaz
(AST)(SGOT):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 0-40 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
Bilirubinler ( Bil. Total, Bil. Direk):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 0,1-1,2
mg/dl
Numune ret kıstası: Serumu ayrılmadan Sarı Kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan, hemolizli
numune, yetersiz serum. Oda ısısında ve ısıkta 30 dakika beklemis örnek.
Panik Değer:
Total bilirubin alt limit : Yok
Total bilirubin üst limit: 15 mg/dL
Direk bilirubin alt limit: Yok
Direk bilirubin üst limit: 10 mg/dL

BUN(Kan Üre Azotu):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 10-50
mg/dl
Numune ret kıstası: Serumu ayrılmadan Sarı Kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan, hemolizli
numune, yetersiz serum.
Panik Değer: Yetiskin alt limit : Yok
Yetiskin üst limit:160 mg/dL
Çocuk alt limit :Yok
Çocuk üst limit: 110 mg/dL
CK(Kreatin kinaz):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 24-195
U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
CK-MB:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Her gün Aynı gün 0-24 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
Yetiskin alt limit: Yok
Yetiskin üst limit: 13 mg/dL
Çocuk alt limit : Yok
Çocuk üst limit: 12 mg/dL
Demir:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün Erkek: 60 – 150
ug/dl, Kadın: 50 –
130 ug/dl
Numune ret kıstası: Hemoliz, ikter, lipemik numune, uzamıs turnike uygulaması.
Panik Değer: Yok

Demir Bağlama Kapasitesi:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 110-330 μg/dL
Numune ret kıstası: Hemoliz, ikter, lipemik numune, uzamıs turnike uygulaması.
Panik Değer: Yok
Fosfor:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 2,3-4,7mg/dL
Numune ret kıstası:
Panik Değer:
Alt sınır: 1 mg/dL
Üst sınır: 8,9 mg/dL
Gama Glutamil Transpeptidaz(GGT):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Hergün Aynı gün 0- 49 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
Glukoz:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Hergün Aynı gün 70- 150 mg/dl
Numune ret kıstası: Serumu ayrılmadan Sarı Kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan,
hemolizli numune, yetersiz serum. Numunenin alınma saati yazılmamıssa.
Panik Değer:
Yetiskin alt sınır: 40mg/dL
Yetiskin üst sınır: 450 mg/dL
Yenidoğan alt sınır: 30 mg/dL
Yenidoğan alt sınır: 325 mg/dL

HDL kolesterol:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı ENZ Hergün Aynı gün 35-150 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, uzamıs turnike uygulaması.
Panik Değer: Yok
Kalsiyum:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 8,5-11,7 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer:
Alt limit: 6 mgl/dL
Üst limit: 13 mg/dL
Klor:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 95- 110 mg/dl
Numune ret kıstası:Hemoliz
Panik Değer:
Alt limit: 80 mmol/L
Üst limit: 120mmol/L
Kolesterol total:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 10-200 mg/ dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, uzamıs turnike uygulaması.
Panik Değer: Yok

Kreatinin:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 0,4-1,2 mg/dl
Numune ret kıstası: Serumu ayrılmadan Sarı Kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan,
hemolizli numune, yetersiz serum.
Panik Değer:
Yetiskin alt limit: Yok
Yetiskin üst limit: 5 mg/dL
Çocuk alt limit : Yok
Çocuk üst limit: 3 mg/dL
Laktat Dehidrogenaz(LDH):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 0-480 U/L
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
LDL Kolesterol:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 0- 150 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, uzamıs turnike uygulaması
Panik Değer: Yok
Potasyum:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 3,5-5,5 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, uzamıs turnike uygulaması
Panik Değer:
Alt limit: 2,8 mmol/L
Üst limit: 6,8mmol/L

Protein, total:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 5,5-8,5 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, eksik serum, serumu ayrılmadan Sarı kapaklı
biyokimya tüpünde beklemis kan, uzamıs turnike uygulaması(protein düzeyini yükseltir)
Panik Değer:
Alt limit: 3,4 g/dL
Üst limit: 9 g/dL
Sedimantasyon:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 20 nin altı
Numune ret kıstası: Hemoliz, asırı lipemi, pıhtılı olması, yetersiz/fazla numune
Panik Değer: Yok
Sodyum:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 130-155 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer:
Alt limit: 120 mmol/L
Üst limit: 160mmol/L
Trigliserit:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 10- 200 mg/dl
Numune ret kıstası: Hemolizli numune, uzamıs turnike uygulaması
Panik Değer: Yok

Troponin T:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün
Numune ret kıstası:
Panik Değer:
Yetiskin alt limit: Yok
Yetiskin üst limit: 13 mg/dL
Çocuk alt limit : Yok
Çocuk üst limit: 12 mg/dL
Ürik Asit:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün 2,4- 7 mg/dl
Numune ret kıstası: Serumu ayrılmadan Sarı Kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan,
hemolizli numune, yetersiz serum.
Panik Değer:
Yetiskin alt limit: Yok
Yetiskin üst limit: 13 mg/dL
Çocuk alt limit : Yok
Çocuk üst limit: 12 mg/dL
ASO:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı TRB Hergün Aynı gün 0,00-200 UI/mL
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
CRP(C reaktif protein):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı TRB Hergün Aynı gün 0,00-5 UI/mL
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok

RF(Romatoid Faktör):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı TRB Hergün Aynı gün 0,00- 50 UI/mL
Numune ret kıstası: Hemoliz
Panik Değer: Yok
Dıskıda Gizli Kan:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Dıskı DK Hergün Aynı gün 0-12 ng/mL (Negatif)
Numune ret kıstası: Uzun süre beklemis numune, uygun diyet yapmamıs hasta.
Not: Hasta gaitada gizli kan testi için örnek vermeden, 3 gün boyunca et, sosis, salam, sucuk,
pastırma gibi hayvansal gıdaları yememesi söylenir. 3 günlük diyet bittikten sonra hastadan dıskı
örneği alınır.
Panik Değer: Yok
GLUKOZ TARAMA TESTĐ 50 g:
Numune Alma Zamanı: Yükleme için 50g glukoz ılık suda çözülür ve 5 dakikada hastaya
içirilir. Đçimi takip eden 1. saatin sonunda kan örneği alınır.
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün Açlık: 105 mg/dl
60.dk: <140 mg/dl
Numune Ret Kıstası: Hastanın yüklemeyi uygun sekilde yapamaması, kan alma saatlerine
uyulmaması, kusma, yükleme süresince su haricinde sıvı alımı, gıda alımı, sigara içilmesi, 24- 28.
hafta dısındaki gebeler, 30 dakikadan uzun beklemis numune, hemoliz.
Panik Değer: Yok
ORAL GLUKOZ TOLERANS TEST Đ 100 g (OGTT)
Numune Alma Zamanı: Numune alınması için 10 – 12 saatlik sabah açlığı gereklidir. Kahve ve
sigaraya izin verilmez. Açlık örneği alındıktan sonra hastaya 400 – 500 ml su içinde 100 gr
glikoz içeren solüsyon 5 dk içerisinde içirilir. 1., 2. ve 3.saatlerde kan örneği alınır. Test sırasında
hasta sakin ve dinlenme durumunda olmalıdır. Su, sigara ve ilaç dâhil hiçbir sey yiyip
içmemelidir. Bulantı kusma olması durumunda test sonlandırılır.

Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı PHOT Hergün Aynı gün Açlık: 105 mg/dl
1.Saat: 190 mg/dl
2.Saat: 165 mg/dl
3.Saat: 145 mg/dl
Numune Ret Kıstası: Serumu ayrılmadan kırmızı kapaklı biyokimya tüpünde beklemis kan,
hemolizli numune, yetersiz serum, diyet listesine uyulmaması.
Panik Değer: Yok
HORMON TETKĐKLERĐ:
Alfa-fetoprotein(AFP):
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı FHOM Hergün Aynı gün 0- 7 ng/mL
Numune Ret Kıstası:Hemoliz
Panik Değer: Yok
Anti HAV Ig M:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı FHOM Hergün Aynı gün Negatif
Numune Ret Kıstası:Hemoliz
Panik Değer: Yok
Anti HBSAg:
Örnek Kap/Kapak Yöntem Çalısma
Günü
Rapor
Tarihi
Normal
Değer
Serum Sarı FHOM Hergün Aynı gün Đmmünite> 10
mIU/mL
Numune Ret Kıstası:Hemoliz
Panik Değer: YoK

Laboratuvar ortamında çalısanların güven içinde olması, temel güvenlik kurallarına
uymak ile mümkündür. Bu kitaptaki bilgiler laboratuvar güvenliği konusunda sizleri
bilgilendirmek ve bu konuda basvurulacak kaynak olması amacıyla hazırlanmıstır.
Laboratuvar çalısmaları sırasında nelere dikkat edilmesi, herhangi bir sorun çıkmaması
için neler yapılması gerektiği yönetmeliklerle belirlenmistir. Bu yönetmeliklere
www.laboratuvarguvenligi.com/mevzuat.asp adresinden ulasabilirsiniz.
Laboratuvarlarda karsılasılabilecek tehlikeler: Yanıcı ve Yakıcı sıvılar, Kimyasallar,
Kanserojen maddeler, Elektrik kazaları
Laboratuvar Güvenliğini Bozan Etmenler: Fiziksel etmenler, Kimyasal etmenler, Biyolojik
etmenler
Laboratuvarlarda güvenli çalısma için:
Laboratuardaki kisisel güvenliğiniz büyük oranda size bağlıdır!
1. Laboratuarın ciddi çalısma yapılan bir ortam olduğu hiçbir zaman akıldan çıkarılmamalı ve
laboratuarda panik içinde hareket edilmemelidir.

2. Tüm maddelerin potansiyel olarak tehlikeli olduğu düsünülmelidir,
3. Tüm hastaların kan ve diğer vücut sıvıları potansiyel olarak enfekte kabul edilmeli
4. Eller veya diğer cilt yüzeyleri hastanın kan ya da diğer vücut sıvılarıyla kontamine olursa
derhal su ve sabunla yıkanmalıdır
5. Đğne batmasını önlemek için, iğneler kullanıldıktan sonra plastik kılıfları tekrar takılmamalı,
iğneler enjektörden çıkartılmamalı, eğilip bükülmemelidir.
6. Çalısma alanında gereksiz madde ve aparatlar bulundurulmamalıdır,
7. Çalısmalar bitince çalısma alanı ve kullanılan malzemeler uygun olan temizleyicilerle
temizlenmeli, tüm cihazlar ve tesisat kapatılmalı, kullanılan malzemeler yerlerine konmalıdır,
8. Muhtemel tehlikelere karsı daima uyanık ve hazırlıklı olunmalıdır,
9. Tehlike anında kullanılması gerekebilecek cihazların yeri, kullanılısı ve acil müdahalede
izlenecek yöntem bilinmelidir.
10. Kisisel koruyucu kıyafet ve malzeme tüm laboratuar çalısmalarında kullanılmalıdır.
11. Laboratuvar dısına kontamine olan, laboratuvarda kullanılan önlük, eldiven, vb. ile
çıkılmalıdır.
12. Laboratuarda yemek, içmek, sigara içilmesi ve laboratuar malzemesini bu amaçla kullanmak
güvenlik açısından yasaktır Laboratuarda yüze dokunmadan önce eller su ve sabun ile
yıkanmalıdır.
13. Saçılma ve sıçramalara karsı vücudu kaplayan kıyafetler giyilmelidir,
14. Tüm kaplar, siseler ve numuneler uygun sekilde muhafaza edilmeli; isim, tarih, tehlike
bilgilerini gösterecek sekilde etiketlenmelidir,
15. Saçılma, kırılma, kaza durumlarında ilgili birimler mümkün olan en kısa sürede haberdar
edilmelidir,
16. Laboratuvarda çalısılırken ağız yoluyla sıvı çekilmemelidir.
17. Deri yoluyla hastalıkların bulasma riskinden dolayı laboratuvar ortamında çalısılırken açık
yaralar mutlaka su geçirmez yara bandı ile kapatılmalıdır.
18. Laboratuvar kapıları güvenlik açısından her zaman kapalı tutulmalıdır.
19. Kaza, acil durum ve bosaltma islemlerinde gerekli talimatlara uyulmalıdır,
20. Kimyasallar ve elektrikli cihazlar ön bilgilendirme ve risk değerlendirmesi yapılmadan
bulunduğu yerden baska bir yere tasınmamalıdır,

21. Bina ve laboratuvarların kolay ulasılabilecek uygun yerlerine yangın söndürücüler
konmalıdır,
22. Bir yangın çıktığında yapılacak ilk is yangını haber vermektir. Yangının yayılmasını önlemek
için kapı kapatılıp yardım istenmelidir. Yardım gelince yangın tüpleri ile olaya müdahale
edilebilir.
23. Acil durumlarda ilkyardım malzemelerinin kullanımı ve izlenecek yol önceden bilinmelidir.
24. Tüm tehlike arz eden olay ve kazalar uygun formlar kullanılarak bildirilmelidir.
25. Tüm atıklar sistem prosedürlerine göre uygun kaplara atılmalıdır,
26. Tıbbi atıklar, tehlikeli ve evsel atıklar ile karıstırılmamalıdır (22.07.2005 Tarihli 25883 sayılı
Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği madde 5, c bendi).
27. Tıbbi atıklar diğer atıklardan ayrı olarak toplanmalı, biriktirilmeli, tasınmalı ve atılmalıdır
(22.07.2005 Tarihli 25883 sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği madde 5, d bendi).
28. Laboratuvara çocukların girmesi yasaktır.
29. Takılabilecek aksesuar (uzun kolye, bilezik) kullanılmamalı
30. Laboratuvar giysileri ile dıs/ev giysileri ayrı tutulmalıdır.
31. Buzdolapları, derin dondurucular ve kuru buz kutuları belli aralıklarla çözülmeli,
temizlenmeli ve içindeki malzemeler etiketlenmeli
32. Elektrik panolarını izinsiz açılmamalı.
33. Kablo çekme veya diğer elektrik tadilatları için bina idari sorumlusuna basvurulmalıdır.
34. Uzatma kablolarını kullanmaktan kaçınınız. Eğer kullanmanız mutlaka gerekiyorsa, topraklı
ve sigortalı olanlarını kullanınız. Uzatma kabloları, kapıların altından, pencerelerden
geçirilmemeli, tavana asılmalı veya diğer uzatma kablolarına takılmalıdır.
35. Çalısma izni olmayan laboratuvara giremez. Çalısma izni olanlar beraberlerinde yetkisiz
kisileri çalısma alanına alamaz.
36. Laboratuvarda pipetleri ve benzeri gereçleri ağzınıza almayınız, çalısırken elinizi ağzınıza
veya gözlerinize temas ettirmemeye özen gösteriniz.
37. Kullanımı hakkında bilgi sahibi olmadığınız cihazlar için yardım isteyiniz, anlamadığınızı
sorunuz, kullanımını bilmediğiniz cihazları çalıstırmaya çalısmayınız.
38. Laboratuvarda ellerinizi yıkamadan telefona, elektrik düğmelerine, bilgisayarlara ve kapı
kollarına dokunmaktan kaçınınız.

1. Hasta adı ve soyadının bulunmadığı, örnek tanımının yapılmadığı, hatalı yapıldığı
veya istem formu ile örnek kabındaki bilgilerin uyumsuz olduğu durumlarda numune
kabulü yapılmaz. Ayrıca barkodu olmayan numuneler laboratuvara kabul edilmez. Sistem
arızası olduğunda, servis sorumlusunun laboratuvarı bilgilendirmesi dahilinde acil testler
çalısılır.
2.Uygun tüplere alınmayan numuneler laboratuvara kabul edilmez; servis ve
polikliniklerden yeni numune istenir.
3. Hemolizli numuneler laboratuara kabul edilmez (Tablo 5)
4. Lipemik numuneler geldiğinde LĐS’ in açıklama kısmında belirtilir (Tablo 5).
5. Barkod tüp üzerine uygun sekilde yapıstırılmamıssa, altında isim olup olmadığı

kontrol edilir ve yeni barkod basarak kabul yapılır.
6. Tüp içindeki numune miktarı yeterli değilse numune kabul edilmez.
7. Pıhtılı numuneler kabul edilmez.
8. Test istem formlarına hasta ile ilgili klinik bilgi mutlaka yazılmalıdır.
9. Laboratuvara uygun transfer kosullarında gelmeyen örnekler kabul edilmez.
10. Özellikle ilaç düzeyi ve diurnal varyasyonu olan hormon analizlerinde, gereken
bekleme süresine uyulmamıssa, numune kabul edilmez.
11. Önerilen sürelerin dısında bekletilmis örnekler laboratuvara kabul edilmez.
12. Kan, BOS ve idrar dısında kalan steril vücut sıvılarına ait aynı tarihli örnekler
kabul edilmez.
13. Yukarıdaki istisnalar dısında 24 saat içinde bir hastadan aynı mikrobiyolojik
incelemenin tekrar istenmesi durumunda numune reddedilir.
14. Kırık veya steril olmayan kaplar ile gönderilen örnekler kabul edilmez.
15. Bir baska materyalle kontamine örnekler (idrarın dıskı ile karısmıs olması gibi)
reddedilir.
16. Formalin içindeki örnekler laboratuvara kabul edilmez.

Panik değerler listesi, laboratuarda çalısılan testlerden belirlenen normal aralığı dısında ve
kisi için riskli olabilecek değerlerinin belirlenmesi sonucu olusturulan listedir. Bu listenin amacı
hasta güvenliğini tehlikeye atabilecek sonuçlar elde edildiğinde ilgili hekime bildirilmesi
sürecinin isletilmesinin sağlanmasıdır. Laboratuarlarımıza ait panik değerler asağıdaki tablolarda
görülmektedir:(Tablo2,3)
Tablo2: Biyokimya ve Hormon panik değer listesi
TEST DÜSÜK YÜKSEK
Glukoz < 40 mg/dL > 400 mg/dL
BUN > 100 mg/dL
Kreatinin > 10 mg/dL
T. Bilirubin > 15 mg/dL
D. Bilirubin > 10 mg/dL
Kalsiyum < 6 mg/dL > 12 mmol/L
Sodyum < 125 mmol/L > 160 mmol/LL
Potasyum < 3.0 mmol/L > 6.0 mmol/ L
Klor < 75 mmol/L > 130 mmol/ L
Amilaz > 800 U/L
Fosfor < 1 mg/dL > 10 mg/dL
CK-MB - > 150 U/L
Serbest T4 - > 4,5 ng/dL
TSH - > 150 U/mL

Kan alımı sonrasında numune direk olarak günes ısığı almayacak sekilde pıhtılasma süreci
bitene dek oda ısısında bekletilir. Bu süre genellikle 15-20 dakika kadardır. Bu süre sonrası
serumun santrifüj ile pıhtıdan ayrılması gerekir. Örneğin tam kan, sitratlı tam kan, EDTA’lı tam
kan olarak uzun süre bekletilmesi, örnekteki elektrolit konsantrasyonlarında, enzimlerin
aktivitesinde, hematoloji ve pıhtılasma parametrelerinde çesitli değisikliklere yol açar.

Tüp: Mavi kapaklı sitratlı tüp
1 Kan örneği 9:1 oranında sodyum sitrat içeren mavi kapaklı tüplere alınır.
2 Venöz kan alımı esnasında damara ilk seferde zorlamadan girilmeli, turnike çok sıkı
olmamalıdır. Eğer kan yavas ve zorlama ile geliyor ise diğer koldan tekrar doğru kan
örneği alınmalıdır.
3 Kan örneğinin sodyum sitrat ile karısabilmesi için tüpler isaretli çizgiye kadar tam olarak
doldurulmalı ve 5-6 kez çok yavasça altüst edilerek kanın antikoagülan ile tam teması
sağlanmalıdır.
4 Alınan kan örneği 1500 x g'de 15 dakika oda ısısında santrifüj edilerek trombositten fakir
plazma elde edilmelidir. Daha düsük santrifüj hızı ve zamanında trombositler plazmada

kalarak F IV'ü plazmaya verirler ve pıhtılasma analizinin yanlıs çıkmasına yol açabilirler.
5 Numune tüpü test çalısılana kadar buzlu kap içerisinde saklanmalıdır.
6 Hemolizli örnek kesinlikle kabul edilmez.
7 Koagülasyon testleri için alınan sitrat plazma örneği en geç 2 saat içerisinde test
edilmelidir. Bu nedenle etiket üzerine örnek alınıs saati not edilmelidir.

Tüp: Mor kapaklı cam K3EDTA tüp
1 2 mL tam kan mor kapaklı EDTA'lı tüplere alınır. Tüplerin içerisinde pıhtı
2 olusmaması için kan alınır alınmaz tüp 5-6 kez yavasca alt üst edilerek karıstırılır.
3 Çalkalama isleminden kesinlikle kaçınılmalıdır.
4 Kan alımı esnasında kanın isaretli çizgiye kadar doldurulmasına özellikle dikkat
edilmelidir.
5 Kan tam olarak tüp üzerindeki isaretli çizgiye kadar alınmamıs veya tüpün içerisinde pıhtı
olusmus ise yeniden örnek alınmalıdır!
6 Hacmi 10 mL olan EDTA’lı tüpler mikrobiyoloji moleküler tanı laboratuvarı’na
gönderilecek numuneler için kullanılmaktadır.

1 Açlık gerektiren testler için 8-12 saat açlık gerekir.
2 ilaç tedavisinin sürdüğü durumlarda örneğin alınması sabah ilaç alımından önce
yapılmalıdır.
3 Kan alımı esnasında hasta yatar veya oturur pozisyonda olmalıdır.
4 Prognoz izlenmesi için istenen testlerle ilgili kan örnekleri hastadan her zaman aynı
pozisyonda alınmalıdır.
5 Đğne ucu mümkün olduğu kadar genis seçilmelidir.
6 Turnike kolda 30 saniyeden fazla sıkılı kalmamalıdır.
7 Turnike iğnenin basarılı bir sekilde damara yerlestirilmesinden sonra çözülmelidir.
8 Enjektör ile kan alımı esnasında kanın tüpe kuvvetli aspirasyonundan kaçınılmalıdır.
9 Kan alımı su sıra ile yapılmalıdır:
-Kan kültürü
-Antikoagülansız düz kan
-Koagülasyon testleri için antikoagülanlı tam kan
-Hematoloji testleri için antikoagülanlı tam kan
10 Antikoagülan içeren vakumlu tüplere kan alımı sırasında kanın isaretli çizgiye kadar
dolmasına özellikle dikkat edilmelidir.
11 Antikoagülan içeren tüplere kan alındıktan sonra tüp yavasça alt üst edilerek özenle
karıstırılmalıdır. Kesinlikle çalkalama yapılmamalıdır.

Güvenilir ve tıbbi açıdan değerlendirilebilir sonuç elde edebilmek için sadece doğru
transport ve doğru analiz yeterli değildir. Analiz sonuçlarını etkileyen faktörler Tablo 1’de
verilmistir.
Tablo 1: Analiz sonuçlarını etkileyen faktörler
Değismeyen
faktörler
Değisen faktörler Endojen faktörler Eksojen faktörler
·1  Cinsiyet
·2  Irk
·3  Kalıtım
·4  Beslenme
·5  Alkol
·6  Vücut ağırlığı
·7  Kas dokusu
·8  Aktivite
·9  Pozisyon
·10 Günlük ritim
·11 Đlaçlar
·12 Gebelik
·13 Hemoglobinemi
·14 Bilirubinemi
·15 Hiperlipemi
·16 Farmakoterapi
·17 Antikoagülanlar
·18 Bakteriyel
kontaminasyon
NORMAL ARALIĞI
Testler için belirtilen Normal aralığı sağlıklı bireylerden elde edilen değerlerin %95’ ini
içeren grubu temsil eder ve test sonucunu değerlendirmek için genel bir baz olusturur. Çesitli
faktörlere bağlı olarak bu değerler hastadan hastaya varyasyonlar gösterebilir. Analiz yönteminin
değistiği durumlarda Yönteme bağlı olarak Normal aralığı da değisebilir.

iç kalite kontrol programı uygulaması ile her gün iki seviyeli kontrol örnekleri çalısılarak
günlük ve günler arası performans denetlenmektedir.
Dıs kalite kontrol programı uygulamasında ise, analizi yapılan dıs kalite kontrol örnekleri
dünyanın her yerinden bu programa katılmıs çok sayıda laboratuvarın sonuçları ile
karsılastırılır ve gerçek değere uygunluk denetlenir.
Sonuçların Klinik Uyumluluğu
Test istem formuna veya LIS’ in ilgili bölümüne hasta ile ilgili bilgilerin yazılması bulguların
değerlendirilmesi açısından çok değerlidir.
Klinik tablo ile uyumsuz olduğu düsünülen sonuçlarda laboratuvar ile mutlaka temasa

geçilmelidir. Hasta örnekleri laboratuvarımızda 48 saat saklandığı için gerektiğinde testler
aynı örnekte tekrarlanarak sonuç ile yeniden değerlendirme yapmak mümkündür.